serwis inżynierii i ochrony środowiska
GreenWorld

Gospodarka o obiegu zamkniętym

Gospodarka o obiegu zamkniętym utrzymuje materiały i produkty w obiegu tak długo, jak to możliwe. Odnosi się do gospodarki, która wykorzystuje podejście skoncentrowane na systemach i obejmuje procesy przemysłowe i działania gospodarcze, które są regeneracyjne lub naprawcze z założenia, umożliwia zasobom wykorzystywanym w takich procesach i działaniach utrzymanie ich najwyższej wartości tak długo, jak to możliwe, i ma na celu eliminację odpadów poprzez lepsze projektowanie materiałów, produktów i systemów (w tym modeli biznesowych). Jest to zmiana modelu, w którym zasoby są wydobywane, przetwarzane w produkty, a następnie stają się odpadami. Gospodarka o obiegu zamkniętym zmniejsza zużycie materiałów, przeprojektowuje materiały i produkty, aby były mniej zasobochłonne, i odzyskuje „odpady” jako zasób do produkcji nowych materiałów i produktów.

Co roku na świecie produkuje się około 62 milionów ton odpadów elektronicznych (e‑waste), z czego mniej niż jedna czwarta jest prawidłowo poddawana recyklingowi. A odpady z urządzeń elektrycznych i elektronicznych to tylko wierzchołek góry lodowej: szacuje się, że rocznie produkuje się 2,12 miliarda ton odpadów. Biorąc pod uwagę skończone zasoby planety, nie jest to zrównoważone i konieczne jest przejście na inny model ekonomiczny. Coraz bardziej popularny od lat 2010. paradygmat gospodarki o obiegu zamkniętym koncentruje się na zachowaniu wartości zasobów w naszym systemie gospodarczym. Ma to z natury wpływ na cały cykl życia produktu, od pomysłu i projektu po łańcuchy dostaw. Nasza obecna „gospodarka jednorazowa” działa na liniowej trajektorii, którą można opisać jako „bierz-wyprodukuj-wyrzuć”. Surowce i zasoby są wydobywane, przetwarzane na produkty, używane, a następnie wyrzucane jako odpady. Gospodarki o obiegu zamkniętym z kolei eliminują pojęcie odpadów. Gospodarka o obiegu zamkniętym powstrzymuje powstawanie odpadów i zanieczyszczeń poprzez wprowadzanie produktów i materiałów do ponownego obiegu. Jest to system oparty na zasadach, który promuje konserwację, ponowne wykorzystanie, odnawianie, ponowne wytwarzanie, recykling i kompostowanie. Oprócz odpadów, obecne zachowania rynkowe i konsumenckie dodatkowo pogarszają wpływ naszych gospodarek liniowych na środowisko, zachęcając do wymiany produktów o krótkich cyklach życia. Zgodnie z koncepcją gospodarki o obiegu zamkniętym, przepisy starają się rozwiązać te problemy za pomocą inicjatyw takich jak prawo do naprawy lub ekoprojekt zrównoważonych produktów, wydłużając w ten sposób żywotność produktów. Międzynarodowa Organizacja Normalizacyjna (ISO) opracowuje standardową definicję gospodarki o obiegu zamkniętym.

Pierwszą zasadą gospodarki o obiegu zamkniętym...

jest eliminacja odpadów i zanieczyszczeń. Obecnie nasza gospodarka działa w systemie „weź-wyprodukuj-odpad”. Bierzemy surowce z Ziemi, wytwarzamy z nich produkty i ostatecznie wyrzucamy je jako odpady. Wiele z tych odpadów trafia na wysypiska śmieci lub do spalarni i zostaje bezpowrotnie utracone. Ten system nie może działać w dłuższej perspektywie, ponieważ zasoby na naszej planecie są ograniczone. Problem a zarazem rozwiązanie zaczyna się na etapie projektu W przypadku wielu produktów na rynku nie ma dalszej drogi po ich wykorzystaniu. Weźmy na przykład zwykłe opakowanie po produktach spożywczych. Zwykle te wielomateriałowe elastyczne opakowania plastikowe nie jest ponownie użyte, poddane recyklingowi ani kompostowaniu, więc kończą jako odpady. W przypadku takich produktów odpady są zaprojektowane tak, aby można je było wyrzucić. Chociaż czasami wydaje się, że odpady są nieuniknione w pewnych sytuacjach, odpady są w rzeczywistości wynikiem wyborów projektowych. W naturze nie ma odpadów, to koncepcja, którą wprowadziliśmy. Od małych, krótkotrwałych produktów, takich jak opakowania artykułów konsumpcyjnych, aż po pozornie trwałe konstrukcje, takie jak budynki i drogi, gospodarka jest wypełniona rzeczami, które zostały zaprojektowane bez pytania: Co się z tym stanie pod koniec jego żywotności? Biorąc pod uwagę powyższe odpady możemy traktować jako wadę projektu. W gospodarce o obiegu zamkniętym ideą każdego projektu jest to, że materiały ponownie wchodzą do obiegu po zakończeniu ich użytkowania. Dzięki czemu liniowy system „weź-wyprodukuj-wyrzuć” przekształca się w system cyrkularny. Wiele produktów można by wprowadzić do obiegu poprzez ich ponowne wykorzystanie, ponowne przetworzenie, a w ostateczności recykling. Żywność i inne materiały biologiczne, które można bezpiecznie zwrócić do natury, mogą regenerować glebę, przyczyniając się do produkcji nowej żywności i materiałów. Skupiając się na projektowaniu, możemy wyeliminować lub zminimalizować koncepcję odpadów. Koncepcja gospodarki o obiegu zamkniętym coraz bardziej cieszy się zainteresowaniem jako atrakcyjna i ekonomiczna forma przetwarzania produktów. Dla przykładu wiele firm przyjmuje opakowania wielokrotnego użytku jako sposób na wyeliminowanie odpadów, podczas gdy niektóre sprzedają produkty bez opakowań. Dzięki przyjęciu gospodarki o obiegu zamkniętym możemy zacząć zamykać obieg materiałów i zakręcać kurek, który obecnie każdego dnia wysyła strumień odpadów na wysypiska i do spalarni. Kładąc nacisk na fazę projektowania wyrobu, możemy przyczynić się do ograniczenia w znacznym stopniu odpadów.

Drugą zasadą gospodarki o obiegu zamkniętym...

jest cyrkulacja produktów i materiałów o ich najwyższej wartości. Oznacza to utrzymywanie materiałów w użyciu, albo jako produktu, albo, gdy nie można ich już używać, jako komponentów lub surowców. W ten sposób nic nie staje się odpadem, a wewnętrzna wartość produktów i materiałów zostaje zachowana. Mówimy tutaj o dwóch podstawowych cyklach – cyklu technicznym i cyklu biologicznym . W cyklu technicznym produkty są ponownie wykorzystywane, naprawiane, ponownie wytwarzane i poddawane recyklingowi. W cyklu biologicznym materiały biodegradowalne są zwracane do gleby poprzez procesy takie jak kompostowanie i fermentacja beztlenowa .

Co będzie potrzebne, aby przekształcić naszą gospodarkę jednorazową w taką, w której odpady są eliminowane, zasoby są krążące, a natura regenerowana?

Gospodarka o obiegu zamkniętym daje nam narzędzia do wspólnego radzenia sobie ze zmianą klimatu i utratą różnorodności biologicznej, jednocześnie odpowiadając na ważne potrzeby społeczne. Daje nam siłę do zwiększania dobrobytu, miejsc pracy i odporności przy jednoczesnym ograniczaniu emisji gazów cieplarnianych, odpadów i zanieczyszczeń.